Brashlyan: Koruma Altındaki Strandzha Köyü
Photo: Dragomir Keranov / CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons
Malko Tarnovo yakınındaki Brashlyan, 1982'den beri köyün tamamı mimari ve tarihî koruma alanı olan, Strandzha Doğa Parkı sınırlarındaki bir köy.
Brashlyan (Бръшлян), Malko Tarnovo'nun yaklaşık 14 km kuzeybatısında, Strandzha Doğa Parkı sınırları içinde, deniz seviyesinden yaklaşık 320 m yükseklikte bir vadiye yaslanır. Park yönetiminin sitesine göre Burgas'a uzaklığı 64 km kadardır. Köyün eski adı Sarmashik'ti; park sayfası bugünkü adın bunun birebir çevirisi olduğunu yazar, Vikipedi ise değişikliğin 1934'te yapıldığını ekler.
Koruma altındaki doku
Vikipedi'ye göre köyün tamamı 1982'den beri mimari ve tarihî koruma alanıdır; 76 ev kültür varlığıdır, dokuzu ulusal öneme sahiptir. Park sitesi dar sokakları, iki yüz yıllık köy evlerini, rahip okulu eklenmiş eski kiliseyi ve açık hava tarım müzesini sayar. Aziz Dimitar Kilisesi 17. yüzyılın sonuna tarihlenir ve toprağa gömülü biçimde yapılmıştır; ona bağlı küçük okul 1871'de kuruldu ve bugün ilk hâline yakın bir sınıf odası olarak durur.
Evlerin planı Strandzha konut mimarisini yansıtır: taş bloklardan zemin kat, ahşap üst kat. Etnografya sergisinin bulunduğu evde zemin kat eskiden hayvan ağılıydı; bugün ziyaretçilerin dokuma tezgâhını denediği bir el sanatları odasıdır. Balyuvata Evi ise voyvoda Pano Angelov ile Nikola Ravashola'nın 2 Nisan 1903'te Osmanlı birliklerince kuşatılıp hayatlarını kaybettiği ev olarak anılır.
Efsane ve patikalar
Köyün kuruluşuna bağlanan efsane, yerel kimliği iyi özetler: dolunayda ikiz kardeşler ikiz öküzlerle bir daire sürmeye çalışmış, horoz ötene dek çemberi kapatamamışlar; sürülemeyen yere Aziz Lefteri adıyla küçük bir şapel dikmişler. Köylüler ona bugün de 'küçük kilise' der.
- Mevsim: meşe ve kayın ormanıyla çevrili bir vadi olduğundan yürüyüş için kuru ve ılıman aylar elverişlidir.
- Ulaşım türü: köy, yaklaşık bir kilometre ötedeki I-9 (E87) ana yoluna belediye yoluyla bağlanır; Burgas ve Malko Tarnovo arasındaki bu hat ana omurgadır.
- Yürüyüş mantığı: işaretli patikalar yaşlı ağaçlara, şapellere ve dolmenlere uzanır; köyün arazisi güneyde Türkiye sınırına dayandığından işaretli güzergâhlar izlenir.
Kaynak: Strandzha Doğa Parkı Yönetimi, „Brashlyan” — https://www.strandja.bg/en/info/59-Brashlyan-en ; Vikipedi (bg), „Бръшлян (село)” — https://bg.wikipedia.org/wiki/Бръшлян_(село) . Erişim: 2026-10-06.
Metin lisansı: Bu yazının metni, Vikipedi'den (CC BY-SA 4.0) alınan bilgilerden Türkçe olarak uyarlanmıştır; özetlenmiş ve yeniden yazılmıştır, yani DEĞİŞTİRİLMİŞTİR. Aynı lisans koşulu (share-alike) gereği bu yazı da CC BY-SA 4.0 lisansıyla sunulur: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr. Kaynak sayfalar yukarıdaki "Kaynak:" satırındadır.
