Beglik Taş: Trak Kaya Kutsal Alanı

Beglik Taş (Беглик Таш), Vikipedi'ye (en) göre Karadeniz'in güney kıyısında, Primorsko'nun birkaç kilometre kuzeyinde bulunan tarih öncesi bir kaya tapınağıdır. Aynı kaynak, Çek-Bulgar araştırmacı Karel Škorpil'in 19. yüzyıl sonunda alanı ilk kez bilimsel olarak anlattığını yazar; Burgas Bölge Tarih Müzesi ise keşif ve kazının 2003'te başladığını söyler.

Taşlar ve düzen

Müze sayfasına göre kutsal alan bir merkezi bölüm ile onu çevreleyen iki küçük yapıdan oluşur. Büyük kayalar insan eliyle kısmen işlenip yerinde birleştirilmiş; düz kayalara su kanalları, daire biçimli oyuklar ve büyük ayak izleri oyulmuştur. Vikipedi (en) alanda bir labirent kalıntısı, devasa taşlardan oluşan bir Trak güneş saati ve rahim mağarası olarak anılan bir mağara bulunduğunu yazar.

Buluntular, alanın Bronz Çağı sonundan, yani MÖ 13.-14. yüzyıldan itibaren yoğun kullanıldığını ve MS 4. yüzyılın başına kadar tapınma yeri olduğunu gösterir. Müzeye göre alanı yalnızca Trakyalılar ziyaret etmiştir ve alan bereket kültüyle ilişkilidir. Alanda ortaçağ Aziz Paraskeva Kilisesi'nin kalıntıları da incelenmiştir.

• Vikipedi (en)'e göre mağaranın dar girişinden her gün öğle vakti bir güneş ışını içeri girip mağaranın arka duvarına düşer
• Burgas Bölge Tarih Müzesi'ne göre kutsal alan, merkezî bölüm ve onu çevreleyen iki küçük yapıyla birlikte yaklaşık 6 hektarlık bir alanı kaplar
• Vikipedi (en)'e göre alan, Burgas Tarih Derneği'nce bakımı yapılan bir açık hava müzesidir
• Bulgarca'da kutsal alana светилище (svetilishte) denir

Ad, taşlar ve ziyaretçiler

Vikipedi'ye (en) göre Škorpil'in tanımı sırasında alan Apostol Taş adıyla biliniyordu. Beglik adı büyük olasılıkla Osmanlı yönetiminin 1913'e kadar koyunlardan topladığı „beglik” vergisiyle ilgilidir; Mezozoik bir yanardağdan fışkıran sertleşmiş magmadan oluşan megalit yığınına da Türkçede „taşlar” denir. Aynı kaynağa göre alanda yaklaşık 150 tonluk, zemine yalnızca iki noktadan oturan bir kaya vardır; arkeologlar Erken Demir Çağı'na (MÖ 10.–6. yüzyıl) ve sonraki dönemlere ait seramikler ile doğal mağaranın ucunda insan yapımı bir taş sunak bulmuştur. İngilizce Vikipedi, alanın yılda yaklaşık 40.000 turist çektiğini ve yakınında Ranuli kenti ile Strandzha'daki Farmakida kalesinin bulunduğunu da yazar; kazıların başlangıcını 2002 olarak verir, müze ise 2003'ü söyler.

Kaynak: Burgas Bölge Tarih Müzesi, „Beglik Tash” — https://www.burgasmuseums.bg/en/encdetail/beglik-tash-23 ; Vikipedi (en), „Beglik Tash” — https://en.wikipedia.org/wiki/Beglik_Tash . Erişim: 2026-10-07.