Mekitsa: Bulgar Kahvaltısının Kızarmış Hamuru

Mekitsa (мекица), mayalanmış ya da dinlendirilmiş bir hamurun küçük toplara bölünüp yassı daireler hâlinde açılması ve yağda kızartılmasıyla yapılır. Bulgarca Vikipedi hamurun dinlenme aşamasını vtasa (втаса) diye anar. İngilizce Vikipedi adın "yumuşak" anlamına gelen bir Slav kökünden türediğini yazar; ikisi bir araya geldiğinde yemeğin mantığı anlaşılır: hamur yumuşak kalmalı, yağ onu dışarıdan kapatmalıdır.

Şekillendirme sırasında ıslak ya da yağlı eller kullanılır; Bulgarca Vikipedi bunu hamurun yapışmasını önleyen bir ipucu olarak verir.

Bölgeden bölgeye değişen hamur

Tarif tek değildir. İngilizce Vikipedi temel malzemeleri un, yumurta, yoğurt, kabartıcı, su, tuz ve yağ olarak sayar; bazı tariflerde maya, karbonat ya da süt kullanılır. Bulgarca Vikipedi'ye göre Silistra çevresinde ekşi süt ve karbonat, Stara Zagora köylerinde ise ekşi sütle birlikte maya tercih edilir; bazı versiyonlarda ufalanmış peynir hamurun içine konur.

Komşu ülkelerde de benzer hamurlar vardır: Sırbistan'da mekike, Makedonya'da mekica ya da pituljica adıyla bilinir. İngilizce Vikipedi, Kuzey Makedonya'da bu hamurun yeni doğan bir bebeği kutlamak için hazırlandığını da aktarır.

Sofrada nasıl yenir

Mekitsa genellikle kahvaltılık olarak anlatılır. Servis iki yöne ayrılır: tatlı tarafta pudra şekeri, reçel ya da bal; tuzlu tarafta sirene (сирене), yani beyaz peynir ya da yoğurt. İngilizce Vikipedi mekitsayı Macar lángos'una benzetir; Hint naan ekmeğinden farkı ise tandırda pişirilmek yerine yağda kızartılmasıdır.

• Kahvaltıda tatlı ya da tuzlu servisten birini seçmek, aynı hamurdan iki farklı sofra çıkarır.
• Yerel tarif farklarına takılmak yerine, hamurun ekşi sütle mi yoksa mayayla mı yapıldığına dikkat etmek, farkı anlamanın bir yoludur.
• Peynir bazı tariflerde hamurun içine konur; bu nedenle aynı adı taşıyan iki mekitsa birbirinden farklı çıkabilir.
• Sırbistan ve Makedonya'daki karşılıklarını aramak, aynı hamurun Balkanlar'da nasıl farklı adlar aldığını görmenin kolay yoludur.
• Burgas'ta kahvaltıda yoğurt ya da sirene ile eşleştirilmiş bir tabak denemek, tarifin Bulgar sofrasındaki yerini anlamak için yeterlidir.

Kısa sözlük: мекица (mekitsa), kızarmış hamur; втаса (vtasa), hamurun dinlenme aşaması; сирене (sirene), beyaz peynir.

Kaynak: Vikipedi (İngilizce), Mekitsa, https://en.wikipedia.org/wiki/Mekitsa; Vikipedi (Bulgarca), Мекица, https://bg.wikipedia.org/wiki/Мекица. Erişim: 2026-10-08.